Marit Jekkers: ‘Uitkoop is doekje voor het bloeden’

Rijk heeft taak iedereen veilig en gezond te laten wonen

Hoogspanningslijnen over Kerkstraat Oostzaan (fotoarchief: D+D Mediaproducties)

STREEK – Marit Jekkers, oud-voorzitter van het Comité Oostzaan 380kV, stuurde een reactie op ons artikel over het rapport van de Gezondheidsraad (18 april 2018: Oostzaanse zorgen over hoogspanning) waarin staat dat wonen bij hoogspanningsleidingen en elektrische installaties aantoonbaar ongezond is. Het comité voerde vanaf half 2006 actie tegen het plan om de spanning op de lijnen door de Zaanstreek op te hogen van 150 kV naar 380 kV. Volgens Tennet (netbeheerder) was de verhoging op beide lijnen noodzakelijk om de leveranties van elektriciteit veilig te stellen. Het project waaronder een en ander plaatsvond: Randstad 380kV.  Aanvankelijk werden de Oostzaners helemaal niet geïnformeerd door TenneT dat de spanning omhoog ging. In 2006 werden Oostzaners opgeschrikt door herrie die door de lijnen werd veroorzaakt. Nadat men ontdekte dat er geen waarheid werd gesproken over het verhogen van de spanning, gingen Oostzaners eind 2006 over tot oprichting van het comité. TenneT bood diverse malen excuses aan aan B&W van Oostzaan en het Comité Oostzaan 380kV, maar bediende zich vooral van vertragingstactieken.

De landelijke media doken al snel op de acties van het comité. Overal in het land, waar sprake was van hoogspanningslijnen langs of over woongebieden, kwamen bewoners in beweging. In de Tweede Kamer werden kritische vragen gesteld, wat uiteindelijk leidde tot het opstellen van een regeling waarmee eigenaren van een woning bij een hoogspanningslijn konden worden uitgekocht. Gemeenten moeten de regeling uitvoeren en krijgen geld van het Rijk, maar worden ook met een deel van de uitgaven geconfronteerd. Intussen wordt TenneT het niet onmogelijk gemaakt om op bestaande lijnen verder te gaan met het ophogen van de spanning.

Er was het nodige gesteggel over de vraag of er in Oostzaan sprake was van nieuwe of bestaande bebouwing waar de lijnen langs of overheen lopen. Omdat er een gloednieuw transformatorstation gebouwd moest worden, zou je kunnen concluderen dat het om een nieuwe bestemming ging, in feite een nieuwe situatie. Bij nieuw wijken moet een zone van 150 tot 200 meter worden gewaarborgd, om te voorkomen dat bewoners langdurig worden blootgesteld aan elektromagnetische straling. Zo is er in Koog aan de Zaan (westkant) een brede zone gehanteerd tussen Westerkoog en Westerwatering. Dat was nog gerelateerd aan lijnen waar 150kV op staat. In Oostzaan loopt de hoogspanningslijn rakelings langs een nieuwbouwwijk en pal over woningen aan de Kerkstraat. De verhoging van de spanning op de lijnen was daarmee in strijd met het voorzorgsbeleid dat ooit door Staatssecretaris Van Geel was opgesteld, al gold dat beleid vooral ten aanzien van nieuw te bouwen wijken. Het is niet uit te leggen waarom kinderen in een oude wijk wel langdurig aan hoogspanning mogen worden blootgesteld en in een nieuwbouwwijk niet. Dat het link is blijkt wel uit een reactie van Diederik Samsom (deskundige op het gebied van Kernenergie en oud-kamerlid voor de PvdA). Hem werd in de Tweede Kamer ooit gevraagd waar hij liever zou wonen, naast een kerncentrale of naast hoogspanningsmasten. Zijn antwoord: “Naast een kerncentrale, je weet wat daar speelt”!

Niet alleen het Comité Oostzaan 380kV, maar ook de gemeenten (Oostzaan voorop) trokken in Den Haag aan de bel over de gezondheidsrisico’s van hoogspanningslijnen. Het leidde tot de oprichting van het Platform Hoogspanning, waarin gemeenten met hoogspanningslijnen op hun grondgebied, gezamenlijk optrokken richting Rijk en TenneT.

Reactie Marit Jekkers

Hoorzitting Tweede Kamer HS-lijnen 14 april 2011 (foto: Dré Prijs)

“Kinderleukemie is dan aantoonbaar, maar het stopt niet bij kinderen! Als Comité kregen we allerlei meldingen. Meerdere gevallen van terugkerende kanker; een strijder elders in het land sterft op latere leeftijd aan leukemie; hersenbloedingen; niet onder controle te houden diabeet; bij hoogspanningslijnen geboren, chronisch zieke kinderen; klusterhoofdpijn en hersentumoren.

De uitkoop op de zakelijk rechtstrook is een doekje voor het bloeden. Men weet dat! Comité Oostzaan 380kV zat op het goede spoor. Helaas hadden we te maken  met een kabinetswisseling.
Ik heb nog een persoonlijk gesprek gehad met Professor Helsloot, die voor Henk Kamp, Minister van Economische Zaken, overstag ging vóór de uitkoop. Hij vond dat de “prijs-vergelijk” om in te grijpen in Oostzaan en Nederland niet relevant was. In opdracht van het Rijk berekende hij dat er heel veel doden moeten vallen, aantoonbaar door de effecten van de hoogspanning en dat er dan pas ingegrepen hoeft te worden. Gerelativeerd: je zult eerder overlijden door een ongeval op de weg. Maar met het volgende verschil:  je kiest om deel te nemen aan het verkeer. De mogelijke risico’s van hoogspanning worden je onvrijwillig toegediend!

We wisten, met de kennis van diverse experts, als comité dat het zwaar zou worden. We kwamen aan geld van het Rijk. Van een paar doden door de lijnen werd blijkbaar niemand warm of koud. 

De baas van TenneT, Mel Kroon heeft met zijn juristen de “uitkoopregeling” bedacht. Het Rijk stond de ophoging toe, maar brengt bewust mensen in gezondheidsgevaar. Het geeft het werkgebied, dus waar ze vrij aan de lijnen willen werken, vrij door uitkoop. Men moest ook een zakelijk recht betalen aan de bewoners. Dit was in veel gevallen niet geregeld en daar kwamen ze dus ook mooi vanaf. Gunstig gevolg: Geen last meer van boze, en zieke bewoners. Heel slim.
Kosten: weinig! Zeker vergeleken met de winsten die ze op de lijnen maken. Het verhaal dat het ons consumeren moet dekken is onzin. De lijnen worden gebruikt voor verkoop aan het buitenland. De uitkoopregeling verloopt niet voorspoedig, omdat gemeenten een deel van de uitgaven op hun bordje kregen. 

Het is lastig om aan te tonen dat elektromagnetische velden schadelijk zijn voor de gezondheid. Het politiek vertaalde pleidooi van de Engelse wetenschapper professor Henshaw wordt als leidraad gebruikt. Henshaw stuurde het Comité Oostzaan 380kV een bericht dat er delen uit zijn artikel waren verdwenen en de tekst “politiek vertaald” was opgeschreven. De informatie werd naar de hand gezet, of beter geformuleerd: er werd gewoon omheen gepraat!

“Professor Denis Henshaw van de Universiteit van Bristol heeft jarenlang het probleem van de nabijheid van hoogspanningsleidingen bestudeerd en heeft ten slotte een hypothese over ‘corona-ionen’ opgesteld. Hij stelt dat de ionen die door elektriciteitskabels met een hoog voltage worden afgegeven, uiteindelijk heel kleine, geladen deeltjes luchtverontreiniging worden die diep in onze longen en onze bloedsomloop kunnen doordringen. Deze zogenaamde corona-ionen worden door de wind meegevoerd en hechten zich snel aan microscopische deeltjes luchtverontreiniging, zodat die een elektrische lading krijgen. Professor Henshaw denkt dat deze verontreinigende stoffen enkele honderden meters van de hoogspanningskabel terecht kunnen komen, wat zou verklaren waarom kinderen die op grotere afstand van een hoogspanningslijn wonen, maar wel aan de kant waar de wind heen waait, toch leukemie kunnen krijgen.” (Bron: stopumts.nl)

Wij (Comité Oostzaan 380kV, red.) hebben destijds de Landelijke GGD gesproken en gevraagd of ze met de huisartsen mogelijk statistieken van ziektebeelden onder de lijnen konden gaan inventariseren. Wij ontvingen namelijk veel berichten hierover. Misschien wordt men nu – naar aanleiding van het rapport van de Gezondheidsraad – verder wakker. Het Rijk heeft de taak een ieder veilig en gezond te laten wonen volgens artikel 21 van de Grondwet. Ik ben benieuwd wanneer de 150 tot 200 meter, die nodig is voor een gezonde afstand tot de hoogspanningslijnen, vrijgemaakt wordt van bewoning! 30 meter die nu wordt gehanteerd is niet de volledige risicozone, maar slechts de werkzone voor TenneT!  In geval van de hoogspanningslijnen wordt – net als in Groningen – de mens op de laatste plaats gezet.”

Meer informatie

Voor informatie over het werk van het Comité Oostzaan 380kV kan nog altijd gekeken worden op het blog (al is het laatste artikel 25 maart 2015): oostzaan380kv.wordpress.com.

1 Comment

  1. Natuurlijk wordt het niet serieus genomen. Als leden van het actiecomité oostzaan 380 KV in de Kerkstraat huizen die door de ophef hierover enorm gedaald zijn opkopen en vervolgens zelf onder de mast gaat wonen?? Blijkt uit onderzoek/navraag kadaster…

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*